Boete voor telefoon vasthouden in de auto
Een boete voor telefoon vasthouden achter het stuur (feitcode R545) is alleen terecht als vier dingen tegelijk vaststaan: je was bestuurder, het gebeurde tijdens het rijden, het ging om een mobiel elektronisch apparaat, en je hield het ook echt vast. Zodra je telefoon in een houder zat en je alleen het scherm aanraakte, is er volgens de rechtspraak geen sprake van vasthouden. Zat je stil, of ontbreekt het bewijs voor een van de vier voorwaarden? Dan is bezwaar maken de moeite waard.
Wat staat er precies in de wet?
Artikel 61a RVV 1990 bepaalt: "Het is degene die een voertuig bestuurt verboden tijdens het rijden een mobiel elektronisch apparaat dat gebruikt kan worden voor communicatie of informatieverwerking vast te houden. Onder een mobiel elektronisch apparaat wordt in elk geval verstaan een mobiele telefoon, een tabletcomputer of een mediaspeler."
Belangrijk: het gaat om vasthouden, niet om bellen of appen. Dat is bewust zo geformuleerd. De gedachte achter de wet is dat fysieke betrokkenheid bij een apparaat je afleidt, ongeacht of je er ook daadwerkelijk iets mee doet. Dat maakt de boete makkelijker te handhaven, maar het betekent ook dat er scherp gekeken moet worden naar wat vasthouden precies inhoudt, en wat niet.
Uit welke vier onderdelen bestaat deze overtreding?
De overtreding bestaat uit vier voorwaarden die allemaal moeten kloppen. Ontbreekt er één, dan kan de boete niet in stand blijven.
Vier onderdelen
Als bestuurder van een voertuig
Je was bestuurder van een voertuig. Een rij-instructeur die op dat moment geen bestuurder is in wettelijke zin, valt hier bijvoorbeeld buiten.
Tijdens het rijden
Het gebeurde tijdens het rijden. Stond je voertuig volledig stil op het moment zelf, dan is er geen overtreding, ook al zat je nog achter het stuur.
Een mobiel elektronisch apparaat
Het ging om een mobiel elektronisch apparaat dat gebruikt kan worden voor communicatie of informatieverwerking. Dit wordt functioneel getoetst, niet letterlijk.
Vasthouden
Je hield het apparaat vast. Dit is meestal het onderdeel waar de discussie om draait.
Wanneer telt iets als "vasthouden", en wanneer niet?
Dit is de kern van vrijwel elk bezwaar tegen deze boete, en de rechtspraak trekt hier een vrij scherpe grens.
Wél vasthouden, ook als het misschien onschuldig voelt:
- Een telefoon die om de pols is bevestigd, ook met de speaker aan (ECLI:NL:GHLEE:2006:AV3538).
- Een telefoon geklemd tussen hoofd en hoofddoek (ECLI:NL:GHARL:2019:6664).
- Een telefoon die met beide handen op het stuur wordt vastgehouden, zonder houder. Het hof redeneerde hier dat de telefoon in een bocht niet uit zichzelf op zijn plek zou blijven liggen zonder dat de handen hem tegenhielden (ECLI:NL:GHARL:2021:11673).
- Een gevallen telefoon die snel wordt opgeraapt en opgeborgen, zonder enige intentie om hem te gebruiken. Duur en intentie zijn niet relevant (ECLI:NL:GHARL:2020:1730).
- Een hand die de houder én de daarin geplaatste telefoon samen omsluit, terwijl het scherm wordt bediend (ECLI:NL:GHARL:2026:3012). Dit is een belangrijke grens: een houder beschermt je alleen zolang je hand er niet omheen sluit.
Géén vasthouden:
- Een telefoon die los op schoot of bovenbeen ligt, waarbij het scherm slechts vluchtig wordt aangeraakt. Hier ontbreekt het vereiste fysieke vasthouden (ECLI:NL:GHARL:2022:3753).
- Een telefoon die in een houder zit terwijl je alleen het scherm bedient, zonder de houder zelf vast te pakken (ECLI:NL:GHARL:2026:3012, met verwijzing naar ECLI:NL:GHARL:2018:2186).
- Een apparaat dat tegen het dashboard of de middenconsole leunt, en af en toe wordt aangetikt om het recht te zetten (ECLI:NL:GHARL:2026:3002). Het hof wees expliciet af om dit als vasthouden te zien.
De vuistregel die uit deze zaken naar voren komt: blijft het apparaat op zijn plek zonder dat je het vasthoudt, dan is er geen overtreding. Zodra je hand het apparaat draagt, ondersteunt of samen met de houder omsluit, telt het wel als vasthouden, ook als dat maar heel kort is.
Telt elk apparaat als "mobiel elektronisch apparaat"?
Niet automatisch. De wet noemt een mobiele telefoon, tabletcomputer en mediaspeler als voorbeelden, maar de rechtspraak toetst functioneel: kan het apparaat gebruikt worden voor mobiele communicatie of informatieverwerking? Een paar zaken laten zien hoe dat uitpakt.
Een Playstation Vita bleek een grensgeval: de wifi-only-versie kwalificeert niet, de 3G-versie mogelijk wel. Omdat niet kon worden vastgesteld welke variant het was, won de betrokkene (ECLI:NL:GHARL:2020:9145). Een handscanner van PostNL kwalificeerde wél, vanwege de mogelijkheid tot dataverkeer via een openbaar netwerk (ECLI:NL:GHARL:2020:1252). En een navigatiesysteem kwalificeert eveneens, zelfs als het met kabels aan de auto vastzit. Het hof verwees hierbij naar de wetsgeschiedenis, die navigatiesystemen, tablets, e-readers, laptops, camera's en mediaspelers met video- of audiofunctie expliciet noemt als voorbeelden (ECLI:NL:GHARL:2026:3065).
Let op: als je zelf aanvoert dat het "geen telefoon, maar apparaat X" was, kan dat tegen je werken zodra apparaat X wél op de lijst uit de wetsgeschiedenis staat. Dit verweer werkt dus alleen in je voordeel als het gaat om een apparaat dat aantoonbaar niet onder de definitie valt.
Moet je staande zijn gehouden voor een geldige boete?
Nee, niet per se. Deze boete mag ook worden opgelegd via volautomatische camerasystemen, zonder dat je op het moment zelf bent aangesproken. Wel geldt: als er geen staandehouding heeft plaatsgevonden, of als de waarnemende ambtenaar een andere was dan degene die je staande hield, moet het dossier daar voldoende duidelijk over zijn. Ontbreekt die duidelijkheid, dan kan dat een grond voor bezwaar zijn.
Wat betekent dit voor jou?
Heb je een boete voor telefoon vasthouden gekregen, ga dan bij jezelf na: zat de telefoon in een houder, of hield je hem echt vast? Stond de auto op dat moment volledig stil? En is er iets, zoals een foto of getuige, dat jouw versie ondersteunt? Elk van de vier voorwaarden is een zelfstandige mogelijke grond om de boete aan te vechten. Twijfel je of jouw situatie kans maakt, dan kun je die makkelijk en gratis laten checken.
Bronnen
- Artikel 61a RVV 1990 wettelijke basis van het verbod
- ECLI:NL:GHLEE:2006:AV3538 telefoon om de pols, met speakerfunctie: vasthouden
- ECLI:NL:GHARL:2019:6664 telefoon tussen hoofd en hoofddoek: vasthouden
- ECLI:NL:GHARL:2020:1730 gevallen telefoon kort opgeraapt: vasthouden
- ECLI:NL:GHARL:2021:11673 telefoon rustend tussen handen op het stuur: vasthouden
- ECLI:NL:GHARL:2022:3753 telefoon los op schoot, vluchtig scherm aangeraakt: geen vasthouden
- ECLI:NL:GHARL:2026:3002 apparaat tegen dashboard geleund, af en toe aangetikt: geen vasthouden
- ECLI:NL:GHARL:2026:3012 grens tussen houdergebruik en vasthouden
- ECLI:NL:GHARL:2020:9145 Playstation Vita, kwalificatie als mobiel elektronisch apparaat onduidelijk
- ECLI:NL:GHARL:2020:1252 PostNL-handscanner kwalificeert wel
- ECLI:NL:GHARL:2026:3065 navigatiesysteem kwalificeert, ook bekabeld